Zwolnienie lekarskie (e-ZLA) – najważniejsze zasady dla pracownika

Zwolnienie lekarskie w formie elektronicznej, czyli e-ZLA, jest obecnie standardowym dokumentem potwierdzającym czasową niezdolność do pracy z powodu choroby. Gdy lekarz uzna, że Twój stan zdrowia uzasadnia nieobecność w pracy, wystawia e-ZLA w systemie, a dokument trafia do ZUS oraz – co do zasady – do pracodawcy.

Elektroniczne zwolnienie upraszcza formalności, ale nie zwalnia Cię ze wszystkich obowiązków wobec pracodawcy. Poniżej znajdziesz najważniejsze zasady dotyczące pracownika zatrudnionego na umowie o pracę.

Czym jest e-ZLA i kto może je wystawić?

e-ZLA to elektroniczne zaświadczenie lekarskie o czasowej niezdolności do pracy. Potocznie mówi się na nie „L4” albo „zwolnienie lekarskie”. Dokument może potwierdzać niezdolność do pracy z powodu choroby, a w określonych sytuacjach także konieczność sprawowania osobistej opieki nad chorym dzieckiem lub innym członkiem rodziny.

O wystawieniu zwolnienia decyduje lekarz po ocenie Twojego stanu zdrowia. Lekarz może również upoważnić asystenta medycznego do wystawiania e-ZLA w swoim imieniu. Nie jest to dokument, o który pracownik „wnioskuje” niezależnie od oceny medycznej.

Po podpisaniu e-ZLA jest przekazywane elektronicznie do ZUS. Pracodawca, który ma profil na PUE/eZUS, otrzymuje je na swoim profilu. Na dokumencie przekazywanym pracodawcy nie ma numeru statystycznego choroby, czyli informacji pozwalającej rozpoznać konkretne schorzenie.

Możesz sprawdzić informację o wystawionym zwolnieniu na swoim profilu PUE/eZUS. Według informacji na pacjent.gov.pl e-zwolnienie może być widoczne na Internetowym Koncie Pacjenta lub w aplikacji mojeIKP z opóźnieniem, nawet do 3 dni od wystawienia. Brak dokumentu w IKP bezpośrednio po wizycie nie musi więc oznaczać, że lekarz go nie wystawił.

Zwolnienie lekarskie – co zrobić po jego wystawieniu?

Najważniejsza zasada jest prosta: e-ZLA zwykle dociera do pracodawcy automatycznie, ale powinieneś samodzielnie i możliwie szybko poinformować go, że nie będzie Cię w pracy. Przekaż przyczynę nieobecności oraz przewidywany czas jej trwania, zgodnie z zasadami komunikacji obowiązującymi w Twoim zakładzie pracy.

Co do zasady informację należy przekazać niezwłocznie, nie później niż w drugim dniu nieobecności. Możesz użyć telefonu, e-maila, SMS-a albo innego sposobu przyjętego u pracodawcy. W praktyce najlepiej nie czekać na widoczność e-ZLA w systemie i zgłosić nieobecność od razu, gdy wiesz, że nie stawisz się w pracy.

Jeżeli pracodawca nie ma profilu PUE/eZUS, nie otrzyma e-ZLA automatycznie. Wtedy lekarz lub asystent medyczny przekazuje Ci wydruk zaświadczenia, który należy dostarczyć płatnikowi składek, czyli najczęściej pracodawcy. Pracodawca powinien poinformować Cię na piśmie o takim obowiązku już przy objęciu ubezpieczeniem chorobowym.

Adres pobytu podczas zwolnienia ma znaczenie, ponieważ może być potrzebny przy kontroli. Jeżeli w czasie niezdolności do pracy przebywasz u rodziny lub w innym miejscu niż na co dzień, przekaż właściwy adres lekarzowi. Gdy zmienisz go później, zawiadom ZUS i płatnika składek w ciągu 3 dni. W przeciwnym razie korespondencja wysłana na adres wskazany w e-ZLA może zostać uznana za skutecznie doręczoną.

Jak korzystać ze zwolnienia i czego unikać?

Zwolnienie od pracy ma służyć leczeniu i odzyskaniu sprawności potrzebnej do wykonywania obowiązków zawodowych. Nie oznacza to zakazu wykonywania każdej zwykłej czynności życia codziennego. Ocena zależy jednak od przyczyny zwolnienia, zaleceń lekarza i charakteru danej aktywności.

W czasie zwolnienia nie powinieneś wykonywać pracy zarobkowej – niezależnie od tego, na jakiej podstawie miałaby być wykonywana. Nie podejmuj też aktywności, które mogą utrudniać leczenie albo wydłużać rekonwalescencję. ZUS wskazuje, że zwykłe czynności dnia codziennego same w sobie nie są traktowane jako działanie sprzeczne z celem zwolnienia.

Pracodawca może kontrolować prawidłowość wykorzystywania zwolnienia. Każdy pracodawca może sprawdzać zwolnienia za okres, za który wypłaca wynagrodzenie chorobowe. Pracodawca zgłaszający do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 osób może także kontrolować okresy, za które wypłaca zasiłki. W innych sytuacjach pracodawca może wystąpić o kontrolę do ZUS.

Warto wiedzieć: Kontrola może dotyczyć zarówno tego, czy nie wykonujesz pracy zarobkowej, jak i tego, czy wykorzystujesz zwolnienie zgodnie z jego celem. Jeśli ZUS lub pracodawca stwierdzi nieprawidłowości, może to wpłynąć na prawo do wynagrodzenia chorobowego lub zasiłku za okres objęty zwolnieniem.

Jeżeli lekarz wystawił e-ZLA z błędem, powinien je unieważnić i wystawić prawidłowy dokument. Gdy błąd ma znaczenie dla prawa do świadczenia lub jego wysokości, ZUS może wydać decyzję w tej sprawie. Jeśli zauważysz nieprawidłowe dane, na przykład okres zwolnienia albo adres pobytu, skontaktuj się z placówką lub lekarzem, który wystawił dokument.

Kto płaci za czas choroby?

W przypadku pracownika najpierw przysługuje wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy finansowane przez pracodawcę. Dotyczy ono łącznie pierwszych 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym, a po ukończeniu 50. roku życia – pierwszych 14 dni.

Od 34. dnia niezdolności do pracy w roku kalendarzowym, a po ukończeniu 50 lat – od 15. dnia, może przysługiwać zasiłek chorobowy. To, czy wypłaca go pracodawca czy ZUS, zależy między innymi od liczby osób zgłoszonych przez pracodawcę do ubezpieczenia chorobowego.

Kwota świadczenia nie zawsze jest taka sama. Zależy od podstawy wymiaru oraz okoliczności niezdolności do pracy, a przepisy zakładowe mogą w określonych przypadkach przewidywać korzystniejsze zasady wynagrodzenia chorobowego. Jeśli masz wątpliwości co do wyliczenia na liście płac, poproś pracodawcę o wyjaśnienie lub skontaktuj się z ZUS.

Gdy zasiłek wypłaca ZUS, pracodawca składa w Twoim imieniu dokumenty potrzebne do jego ustalenia, w tym zaświadczenie płatnika składek Z-3. Nie musisz z tego powodu samodzielnie dostarczać do ZUS papierowego zwolnienia, jeśli e-ZLA zostało prawidłowo przekazane do systemu.

Gdzie szukać pomocy?

Jeżeli pytanie dotyczy samego e-ZLA, przekazania dokumentu do ZUS, adresu pobytu lub świadczeń chorobowych, skorzystaj z profilu PUE/eZUS albo skontaktuj się z ZUS. Na profilu możesz między innymi sprawdzić informacje dotyczące swojego zwolnienia i zadać pytanie w swojej sprawie.

Wątpliwości dotyczące obowiązków pracownika, sposobu usprawiedliwiania nieobecności, zasad obowiązujących w zakładzie pracy albo rozliczenia czasu pracy możesz omówić z działem kadr. Pomoc z zakresu prawa pracy zapewnia także Państwowa Inspekcja Pracy, która udziela porad prawnych i publikuje wyjaśnienia dla pracowników.

Jeśli problem dotyczy błędu w e-ZLA, w pierwszej kolejności skontaktuj się z lekarzem lub placówką, która wystawiła zwolnienie. Nie zmieniaj samodzielnie danych ani nie zakładaj, że błąd „poprawi się” automatycznie.

Najczęstsze pytania

Czy muszę dostarczyć pracodawcy wydruk zwolnienia lekarskiego?

Zwykle nie. Jeśli pracodawca ma profil PUE/eZUS, e-ZLA trafia do niego elektronicznie. Wydruk musisz przekazać wtedy, gdy pracodawca nie ma takiego profilu i otrzymasz go od lekarza lub asystenta medycznego.

Czy mimo e-ZLA trzeba powiadomić pracodawcę o chorobie?

Tak. Elektroniczne przekazanie dokumentu nie zastępuje obowiązku poinformowania pracodawcy o przyczynie nieobecności i przewidywanym czasie jej trwania. Zrób to jak najszybciej, najpóźniej w drugim dniu nieobecności.

Czy podczas zwolnienia mogę wyjechać do rodziny?

Możesz przebywać pod innym adresem niż adres zamieszkania, jeśli podasz go lekarzowi jako miejsce pobytu w czasie niezdolności do pracy. Jeżeli zmienisz adres już po wystawieniu e-ZLA, poinformuj o tym ZUS i płatnika składek w ciągu 3 dni.

Czy mogę pracować w czasie zwolnienia w innym miejscu?

Nie powinieneś wykonywać pracy zarobkowej w okresie zwolnienia. Dotyczy to również pracy wykonywanej na innej podstawie niż Twoja główna umowa o pracę. Wykonywanie pracy może skutkować utratą prawa do świadczenia za okres objęty zwolnieniem.

Czy lekarz może wystawić zwolnienie wstecz?

Co do zasady lekarz może wystawić e-ZLA maksymalnie na 3 dni wstecz przed dniem badania. Wyjątek dotyczy lekarza psychiatry, który może wystawić zwolnienie za wcześniejszy okres, jeśli oceni, że stan psychiczny pacjenta ograniczał możliwość wcześniejszego zgłoszenia się na badanie.

Źródła

• pacjent.gov.pl – Poznaj e-zwolnienie
• Zakład Ubezpieczeń Społecznych – O e-ZLA
• Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Podstawowe zasady kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy
• Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Zwolnienia lekarskie: obowiązek informowania o miejscu pobytu
• Państwowa Inspekcja Pracy – Czy pracownik musi poinformować pracodawcę o zwolnieniu lekarskim?

Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje konsultacji z lekarzem ani diagnozy. Interpretację wyników i decyzje o leczeniu zawsze omawiaj z lekarzem. W razie nagłego pogorszenia stanu zdrowia dzwoń pod numer 112.