Rzetelne informacje o zdrowiu – nie zastępują porady lekarza

W kryzysie emocjonalnym: 116 123 · zagrożenie życia: 112

Orzeczenie o niepełnosprawności – jak je uzyskać krok po kroku?

Orzeczenie o niepełnosprawności – jak je uzyskać krok po kroku?

W skrócie:

  • Osoba, która ukończyła 16 lat, składa wniosek o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności do właściwego powiatowego lub miejskiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności.
  • Do wniosku trzeba dołączyć aktualne zaświadczenie lekarskie oraz dokumentację medyczną; zaświadczenie powinno być wystawione nie wcześniej niż 30 dni przed złożeniem wniosku.
  • Postępowanie jest bezpłatne. Jeśli nie zgadzasz się z orzeczeniem, możesz odwołać się w ciągu 14 dni od jego doręczenia.

Orzeczenie o niepełnosprawności może być potrzebne, aby potwierdzić status osoby z niepełnosprawnością i ubiegać się o określone ulgi, uprawnienia lub formy wsparcia. Sama choroba albo rozpoznanie medyczne nie oznaczają automatycznie przyznania orzeczenia — zespół ocenia także to, jak stan zdrowia wpływa na codzienne funkcjonowanie. Poniżej wyjaśniamy, jak przejść przez procedurę krok po kroku.

Najpierw ustal, o jaki dokument chodzi

W potocznym języku często mówi się „orzeczenie o niepełnosprawności” niezależnie od wieku osoby, której sprawa dotyczy. Formalnie rodzaj dokumentu zależy jednak od wieku.

Kogo dotyczy sprawa Jaki dokument jest wydawany Co może zawierać rozstrzygnięcie
Osoba, która nie ukończyła 16 lat Orzeczenie o niepełnosprawności Zaliczenie albo niezaliczenie do osób niepełnosprawnych. Dokument wydaje się na czas określony, nie dłużej niż do ukończenia 16. roku życia.
Osoba, która ukończyła 16 lat Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności Stopień lekki, umiarkowany albo znaczny, ewentualnie niezaliczenie do żadnego stopnia.

Ten poradnik dotyczy przede wszystkim osoby dorosłej, czyli procedury uzyskania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Jeśli składasz dokumenty jako rodzic lub opiekun dziecka, część zasad jest podobna, ale składa się wniosek o inny rodzaj orzeczenia.

Nie myl tej procedury z orzecznictwem ZUS dotyczącym niezdolności do pracy i świadczeń rentowych. Są to odrębne postępowania, prowadzone przez różne instytucje i w różnych celach. Posiadane dokumenty z ZUS warto jednak zabrać lub dołączyć, jeżeli mogą mieć znaczenie dla sprawy.

Orzeczenie o niepełnosprawności krok po kroku

Krok 1. Znajdź właściwy zespół

Wniosek składa się do powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności właściwego dla miejsca stałego pobytu. W mieście na prawach powiatu może działać zespół miejski.

W określonych sytuacjach właściwy może być zespół według miejsca pobytu, na przykład gdy przebywasz poza miejscem stałego pobytu dłużej niż 2 miesiące, w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia albo w zakładzie karnym. Aktualną listę zespołów publikuje administracja rządowa.

Krok 2. Pobierz formularze

Potrzebujesz wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oraz druku zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia. Formularze otrzymasz w zespole, a część zespołów udostępnia je także na swoich stronach internetowych.

Krok 3. Umów wizytę u lekarza prowadzącego

Zaświadczenie powinien wypełnić lekarz, u którego się leczysz. Najlepiej najpierw zgromadzić dokumentację, a wizytę w sprawie zaświadczenia zaplanować na końcu przygotowań. Zaświadczenie lekarskie dołącza się do wniosku, jeśli zostało wydane nie wcześniej niż 30 dni przed dniem złożenia wniosku.

Krok 4. Zbierz dokumentację medyczną

Dołącz dokumenty, które pokazują przebieg leczenia i obecne ograniczenia zdrowotne. Mogą to być między innymi karty informacyjne ze szpitala, dokumentacja z leczenia ambulatoryjnego, wyniki badań diagnostycznych oraz konsultacje specjalistyczne.

Nie chodzi wyłącznie o liczbę stron dokumentacji. Przydatne są przede wszystkim dokumenty przedstawiające aktualny stan zdrowia oraz wpływ problemów zdrowotnych na samodzielne funkcjonowanie, poruszanie się, komunikację, naukę lub pracę — zależnie od Twojej sytuacji.

Krok 5. Złóż kompletny wniosek

Wniosek wraz z załącznikami złóż w odpowiednim powiatowym albo miejskim zespole. Postępowanie w sprawie wydania orzeczenia jest bezpłatne. Zaświadczenie lekarskie wydawane na potrzeby tego postępowania również powinno być wydane nieodpłatnie.

  • wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności,
  • zaświadczenie lekarskie na właściwym druku,
  • posiadaną dokumentację medyczną,
  • inne dokumenty, które mogą mieć znaczenie dla oceny sprawy.

Jeżeli składasz kopie dokumentów, zabierz ze sobą oryginały do wglądu. Gdy dokumentacja okaże się niepełna, zespół powinien pisemnie wezwać Cię do jej uzupełnienia i wskazać termin. Brak uzupełnienia w wyznaczonym czasie może skutkować pozostawieniem wniosku bez rozpoznania.

Orzeczenie o niepełnosprawności – jak je uzyskać krok po kroku?

Co dzieje się po złożeniu wniosku?

Po złożeniu kompletnego wniosku otrzymasz pismo z informacją o terminie posiedzenia składu orzekającego. Co do zasady informacja o terminie powinna dotrzeć do miesiąca od złożenia kompletnego wniosku. W sprawie szczególnie skomplikowanej termin może zostać wydłużony do 2 miesięcy, o czym zespół powinien Cię uprzedzić i wyjaśnić powód.

Udział w posiedzeniu jest co do zasady obowiązkowy. Skład orzekający zapoznaje się z dokumentacją, przeprowadza badanie i ocenia zakres ograniczeń w funkcjonowaniu. Nie jest to zwykła kontrolna wizyta lekarska — jej celem jest wydanie orzeczenia w postępowaniu administracyjnym.

Warto wiedzieć: jeśli nie możesz przyjść na posiedzenie z powodu nagłej choroby lub wypadku, usprawiedliw nieobecność w ciągu 14 dni od planowanego terminu. Zespół może wtedy wyznaczyć nowy termin.

Jeżeli stan zdrowia przez dłuższy czas uniemożliwia Ci dotarcie na posiedzenie, poproś lekarza o zaświadczenie potwierdzające tę sytuację i przekaż je do zespołu. Jeśli dokumentacja będzie wystarczająca, zespół może wydać orzeczenie bez badania. Gdy badanie będzie konieczne, możesz złożyć wniosek o przeprowadzenie go w miejscu, w którym przebywasz.

Orzeczenie powinno zostać wydane do 14 dni kalendarzowych od posiedzenia. Możesz otrzymać je pocztą albo odebrać osobiście, jeśli wcześniej ustalisz to z zespołem.

Jakie rozstrzygnięcie możesz otrzymać?

W przypadku osoby po 16. roku życia zespół może zaliczyć ją do lekkiego, umiarkowanego albo znacznego stopnia niepełnosprawności. Może także wydać orzeczenie o niezaliczeniu do żadnego ze stopni.

Orzeczenie może być wydane na czas określony albo na stałe. Zespół ocenia przy tym, czy stan zdrowia i możliwość funkcjonowania mogą się zmienić. Dokument zawiera także wskazania dotyczące sytuacji osoby orzekanej, dlatego po otrzymaniu orzeczenia przeczytaj je dokładnie, razem z uzasadnieniem i pouczeniem.

Jeśli masz już orzeczenie wydane na czas określony i jego ważność się kończy, wniosek o kolejne orzeczenie możesz złożyć najwcześniej 30 dni przed upływem terminu ważności obecnego dokumentu.

Co zrobić, gdy nie zgadzasz się z orzeczeniem?

Od orzeczenia powiatowego lub miejskiego zespołu możesz odwołać się do wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności. Masz na to 14 dni kalendarzowych od dnia otrzymania orzeczenia.

Odwołanie zaadresuj do wojewódzkiego zespołu, ale złóż je za pośrednictwem zespołu powiatowego lub miejskiego, który wydał orzeczenie. Nie wysyłaj go bezpośrednio do zespołu wojewódzkiego, ponieważ może to wydłużyć procedurę.

Jeżeli nie zgadzasz się również z orzeczeniem wojewódzkiego zespołu, możesz odwołać się do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Termin wynosi 30 dni od doręczenia orzeczenia wojewódzkiego zespołu, a odwołanie składa się za jego pośrednictwem.

Gdzie szukać pomocy?

W pierwszej kolejności skontaktuj się z właściwym powiatowym lub miejskim zespołem do spraw orzekania o niepełnosprawności. To tam uzyskasz informacje o formularzach, sposobie złożenia dokumentów oraz organizacji posiedzeń w Twojej miejscowości.

Jeśli nie wiesz, który zespół jest właściwy, skorzystaj z oficjalnej bazy powiatowych zespołów orzekających. Informacje o zasadach orzekania i odwołaniach publikuje także Biuro Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych.

Najczęstsze pytania

Czy za złożenie wniosku trzeba zapłacić?

Nie. Usługa wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności jest bezpłatna. Bezpłatne powinno być również zaświadczenie lekarskie wydawane specjalnie na potrzeby postępowania orzeczniczego.

Czy muszę mieć dużo dokumentów medycznych?

Dołącz posiadaną dokumentację, która może potwierdzać stan zdrowia i jego wpływ na funkcjonowanie. O tym, czy materiał jest wystarczający, decyduje zespół. Jeżeli uzna, że potrzebne są dodatkowe dokumenty, powinien wezwać Cię do ich uzupełnienia.

Czy mogę dostać orzeczenie bez stawienia się na posiedzeniu?

Jest to możliwe tylko w określonych sytuacjach, gdy stan zdrowia przez dłuższy czas uniemożliwia przyjazd, a dokumentacja jest wystarczająca do wydania orzeczenia. Potrzebne będzie zaświadczenie lekarskie potwierdzające niemożność stawienia się oraz kontakt z zespołem w sprawie dalszego postępowania.

Czy po otrzymaniu orzeczenia dostanę automatycznie legitymację?

Nie. Po uprawomocnieniu się orzeczenia możesz złożyć osobny wniosek o wydanie legitymacji osoby niepełnosprawnej. Legitymacja potwierdza posiadanie orzeczenia i może być potrzebna przy korzystaniu z części ulg lub uprawnień.

Czy orzeczenie o stopniu niepełnosprawności oznacza automatycznie rentę?

Nie. Orzeczenie wydawane przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności nie jest decyzją o przyznaniu renty ani innym świadczeniem z ubezpieczeń społecznych. Sprawy dotyczące renty i niezdolności do pracy prowadzi między innymi ZUS w odrębnym postępowaniu.

Źródła

Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje konsultacji z lekarzem ani diagnozy. Interpretację wyników i decyzje o leczeniu zawsze omawiaj z lekarzem. W razie nagłego pogorszenia stanu zdrowia dzwoń pod numer 112.

Ważne: artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. W nagłym przypadku dzwoń pod 112, w kryzysie emocjonalnym pod 116 123.

Spis treści

POTRZEBUJESZ POMOCY?

CAŁY TEMAT

Wszystkie poradniki z tej kategorii w jednym miejscu.