Rzetelne informacje o zdrowiu – nie zastępują porady lekarza

W kryzysie emocjonalnym: 116 123 · zagrożenie życia: 112

Angina – objawy u dorosłych i dzieci. Kiedy trzeba iść do lekarza?

Angina – objawy u dorosłych i dzieci. Kiedy trzeba iść do lekarza?

W skrócie:

  • Angina to ostre zapalenie gardła i migdałków; u dorosłych częściej ma przyczynę wirusową, a u dzieci częściej niż u dorosłych może być związana z zakażeniem paciorkowcem.
  • Silny ból gardła, ból przy przełykaniu i gorączka mogą występować zarówno w infekcji wirusowej, jak i bakteryjnej. Kaszel oraz katar częściej przemawiają za podłożem wirusowym.
  • Skontaktuj się z lekarzem, gdy objawy są silne, nie ustępują lub szybko się nasilają. Trudności w oddychaniu, zaburzenia świadomości albo nagłe wyraźne pogorszenie stanu wymagają pilnej pomocy.

Angina objawy mogą wyglądać inaczej u dorosłego i dziecka, a sam ból gardła nie pozwala pewnie określić przyczyny infekcji. Najczęściej chodzi o ostre zapalenie gardła i migdałków, które może być wywołane przez wirusy lub bakterie. Sprawdź, na co zwrócić uwagę i w jakich sytuacjach nie warto zwlekać z konsultacją lekarską.

Potoczne określenie „angina” bywa używane zarówno przy infekcjach wirusowych, jak i przy anginie paciorkowcowej, nazywanej też ropną lub bakteryjną. O tym, czy potrzebne są badania lub leczenie przyczynowe, decyduje lekarz po zebraniu wywiadu i zbadaniu pacjenta.

Co to jest angina i skąd się bierze?

Angina to ostre zapalenie gardła i migdałków podniebiennych. Jej przyczyną mogą być wirusy albo bakterie. U dorosłych zakażenia wirusowe występują częściej, natomiast u dzieci zakażenia bakteryjne, zwłaszcza paciorkowcowe, są spotykane częściej niż u dorosłych.

Infekcja może przenosić się drogą kropelkową oraz przez bezpośredni kontakt z wydzieliną dróg oddechowych chorej osoby. Nie każdy ból gardła jest jednak anginą: podobne dolegliwości mogą towarzyszyć zwykłemu przeziębieniu, grypie, mononukleozie zakaźnej lub innym chorobom. Dlatego nie warto rozpoznawać anginy samodzielnie tylko na podstawie wyglądu gardła.

Warto wiedzieć: Antybiotyki działają na bakterie, a nie na wirusy. Nie powinno się rozpoczynać antybiotykoterapii na własną rękę ani stosować antybiotyku pozostałego po wcześniejszym leczeniu.

Angina – objawy u dorosłych i dzieci

W anginie paciorkowcowej objawy zwykle zaczynają się nagle. Typowe są silny ból gardła, ból nasilający się przy połykaniu oraz gorączka. Gardło i migdałki mogą być wyraźnie zaczerwienione i obrzęknięte, a na podniebieniu mogą pojawić się drobne czerwone plamki.

U dzieci, poza bólem gardła i gorączką, mogą występować także ból brzucha, nudności albo wymioty. U dorosłych takie objawy są mniej charakterystyczne, ale nadal możliwe. Zarówno u dziecka, jak i u osoby dorosłej choroba może powodować osłabienie oraz ból głowy.

Objaw lub cecha Częściej w anginie paciorkowcowej Częściej w wirusowym zapaleniu gardła i migdałków
Początek dolegliwości Nagły Zwykle łagodniejszy i bardziej stopniowy
Ból gardła Zwykle silny, z bólem przy połykaniu Może występować, często jest mniej nasilony
Gorączka Często wysoka Może być niewielka albo może jej nie być
Kaszel i katar Zwykle nie występują Mogą występować
Objawy dodatkowe Tkliwe węzły chłonne szyi, zmiany na migdałkach; u dzieci czasem ból brzucha, nudności lub wymioty Chrypka, zapalenie spojówek, bóle mięśni i stawów, czasem biegunka

Opisane różnice są tylko wskazówką. Kaszel lub jego brak, gorączka czy nalot na migdałkach nie wystarczą do postawienia rozpoznania. Objawy częściowo się nakładają, dlatego przy podejrzeniu zakażenia paciorkowcowego lekarz może wykonać szybki test antygenowy z wymazu z gardła albo zlecić posiew.

Angina – objawy u dorosłych i dzieci. Kiedy trzeba iść do lekarza?

Czy nalot na migdałkach zawsze oznacza anginę ropną?

Nie. Zmiany widoczne na migdałkach mogą występować w różnych infekcjach, a ocena samego gardła nie zawsze pozwala odróżnić zakażenie wirusowe od bakteryjnego. Lekarz bierze pod uwagę całokształt objawów, czas ich trwania, wiek pacjenta, kontakt z osobą chorą oraz wynik badania.

Przy podejrzeniu anginy paciorkowcowej lekarz może posłużyć się skalą kliniczną, która uwzględnia między innymi gorączkę, brak kaszlu, powiększone węzły chłonne szyjne oraz wygląd migdałków. W zależności od oceny może zalecić szybki test wykrywający antygen paciorkowca grupy A lub badanie wymazu z gardła.

Nie próbuj usuwać nalotu mechanicznie ani „oczyszczać” migdałków. Może to podrażnić śluzówkę i nasilić ból. Jeśli gardło boli, pij płyny małymi łykami i obserwuj, czy Ty albo dziecko jesteście w stanie swobodnie połykać.

Co możesz zrobić do czasu konsultacji?

Przy bólu gardła ważne jest odpoczywanie i odpowiednie nawodnienie, szczególnie jeśli występuje gorączka. Wybieraj napoje oraz pokarmy, które nie nasilają bólu podczas połykania. Jeśli dziecko odmawia jedzenia, zwróć szczególną uwagę na to, czy pije płyny.

W łagodzeniu bólu i gorączki mogą być stosowane leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, ale ich wybór powinien uwzględniać wiek, choroby współistniejące, inne przyjmowane leki oraz przeciwwskazania. W przypadku dziecka zawsze stosuj preparat odpowiedni dla jego wieku i postępuj zgodnie z ulotką albo zaleceniem lekarza czy farmaceuty.

Jeżeli lekarz potwierdzi zakażenie bakteryjne i zaleci antybiotyk, stosuj go dokładnie według otrzymanych zaleceń. W infekcjach wirusowych antybiotyk nie pomaga, dlatego nie jest rutynowo stosowany.

Kiedy iść do lekarza?

Umów konsultację w POZ, jeśli ból gardła jest silny, utrzymuje się, wyraźnie narasta albo pojawia się nagle bez typowych objawów infekcji. Pomocy lekarskiej wymaga też sytuacja, w której ból utrudnia picie lub połykanie, występuje krwawienie, wyraźnie jednostronny ból gardła albo objawy nie poprawiają się mimo upływu czasu.

W przypadku dziecka nie zwlekaj z kontaktem z lekarzem, gdy ma wysoką gorączkę i bardzo źle się czuje, odmawia picia, wielokrotnie wymiotuje lub ból gardła jest na tyle duży, że nie może przełykać. Lekarz oceni stan ogólny dziecka, gardło, węzły chłonne i zdecyduje, czy potrzebne są dalsze badania.

Objawy alarmowe: kiedy potrzebna jest pilna pomoc?

Dzwoń pod numer 112 lub zgłoś się po pilną pomoc, jeśli pojawią się trudności w oddychaniu, nasilona duszność, utrata przytomności, zaburzenia świadomości albo nagłe wyraźne pogorszenie stanu zdrowia. Pilnej oceny wymaga również bardzo wysoka gorączka z drgawkami lub objawami nietypowymi dla danej osoby oraz uporczywe wymioty.

SOR jest przeznaczony dla stanów nagłego zagrożenia zdrowia lub życia. Przy łagodniejszych objawach infekcji właściwym miejscem pierwszego kontaktu jest zwykle POZ, a poza godzinami pracy przychodni także nocna i świąteczna opieka zdrowotna.

Najczęstsze pytania

Czy angina u dorosłego zawsze wymaga antybiotyku?

Nie. U dorosłych zapalenie gardła i migdałków częściej ma podłoże wirusowe, a antybiotyk nie działa na wirusy. O potrzebie antybiotykoterapii decyduje lekarz, biorąc pod uwagę objawy, badanie oraz – gdy jest potrzebne – wynik testu lub posiewu.

Czy katar i kaszel wykluczają anginę paciorkowcową?

Nie dają stuprocentowej odpowiedzi, ale są częstsze w infekcjach wirusowych. W klasycznym obrazie anginy paciorkowcowej zwykle nie ma kataru ani kaszlu. Jeśli objawy są mieszane lub nasilone, nie próbuj rozstrzygać przyczyny samodzielnie.

Czy dziecko z bólem gardła może iść do szkoły lub przedszkola?

Dziecko z gorączką, silnym bólem gardła lub wyraźnie gorszym samopoczuciem powinno zostać w domu. Powrót do zajęć zależy od stanu ogólnego, ustąpienia objawów i – jeśli lekarz rozpozna zakażenie paciorkowcowe – od zaleceń dotyczących leczenia oraz zakaźności.

Czy anginą można zarazić domowników?

Tak, zakażenia gardła wywołane przez wirusy lub bakterie mogą przenosić się między osobami. Ryzyko można ograniczać przez częste mycie rąk, niewspólne używanie kubków i sztućców oraz zasłanianie ust i nosa podczas kaszlu lub kichania.

Źródła

Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje konsultacji z lekarzem ani diagnozy. Interpretację wyników i decyzje o leczeniu zawsze omawiaj z lekarzem. W razie nagłego pogorszenia stanu zdrowia dzwoń pod numer 112.

Ważne: artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. W nagłym przypadku dzwoń pod 112, w kryzysie emocjonalnym pod 116 123.

Spis treści

POTRZEBUJESZ POMOCY?

CAŁY TEMAT

Wszystkie poradniki z tej kategorii w jednym miejscu.