Erytrocyty w moczu – co oznacza ich obecność i kiedy iść do lekarza?

Wynik „erytrocyty w moczu” może niepokoić, ale nie jest jeszcze gotową diagnozą. Oznacza, że w próbce wykryto czerwone krwinki, które mogą pochodzić z układu moczowego, ale czasem wynik jest związany z nieprawidłowym pobraniem materiału, miesiączką albo intensywnym wysiłkiem.

Najważniejsze jest sprawdzenie, jak podano wynik na wydruku, czy masz objawy oraz czy próbka została pobrana prawidłowo. Jeśli nieprawidłowość się powtarza, wymaga wyjaśnienia przez lekarza.

Co oznaczają erytrocyty w moczu?

Erytrocyty to czerwone krwinki. Ich zwiększoną obecność w moczu określa się jako krwinkomocz albo krwiomocz. Te pojęcia nie oznaczają dokładnie tego samego.

Krwinkomocz jest wykrywany w badaniu laboratoryjnym, zwykle bez widocznej zmiany barwy moczu. Krwiomocz oznacza natomiast, że liczba krwinek jest na tyle duża, iż mocz może mieć kolor różowy, czerwony lub brunatny.

Nie każdy czerwony mocz oznacza krwiomocz. Zabarwienie mogą powodować między innymi buraki, rabarbar, rydze oraz niektóre leki. Z drugiej strony prawidłowy kolor moczu nie wyklucza krwinkomoczu, ponieważ niewielką liczbę erytrocytów można wykryć wyłącznie w badaniu.

Wynik badania ogólnego moczu może być podany na różne sposoby. W osadzie oglądanym pod mikroskopem erytrocyty opisuje się zwykle jako liczbę „w polu widzenia” albo skrótem „wpw”. W badaniu paskowym laboratorium może natomiast podać wynik jako ujemny lub w postaci plusów.

Jak czytać wynik badania moczu?

Zakres referencyjny zawsze sprawdzaj na swoim wydruku. Może zależeć od metody stosowanej przez laboratorium. W materiałach dla pacjentów spotyka się wartości prawidłowe do 2 lub do 3 erytrocytów w polu widzenia, dlatego nie należy samodzielnie oceniać wyniku wyłącznie na podstawie jednej liczby znalezionej w internecie.

Wynik poza zakresem referencyjnym nie przesądza o chorobie. Lekarz bierze pod uwagę również inne elementy badania, objawy, przebyte infekcje, urazy, przyjmowane leki oraz to, czy nie doszło do zanieczyszczenia próbki.

Na co zwrócić uwagę na wydruku?

• czy wynik dotyczy osadu moczu pod mikroskopem czy testu paskowego,
• jaki zakres referencyjny podało laboratorium,
• czy razem z erytrocytami występują leukocyty, białko, wałeczki lub inne odchylenia,
• czy mocz był pobrany w trakcie miesiączki lub tuż przed nią,
• czy przed badaniem wystąpił bardzo intensywny wysiłek fizyczny.

Przykład: jeśli wynik wskazuje na erytrocyty, ale próbka została oddana podczas miesiączki, lekarz może zalecić powtórzenie badania po jej zakończeniu. Taki wynik może bowiem pochodzić z domieszki krwi menstruacyjnej, a nie z dróg moczowych.

Jakie mogą być przyczyny obecności erytrocytów?

Przyczyn jest wiele, dlatego sam wynik nie pozwala stwierdzić, skąd dokładnie pochodzą erytrocyty. Część z nich dotyczy pęcherza i pozostałych dróg moczowych, a część samych nerek.

Do możliwych przyczyn należą zakażenia układu moczowego, kamica moczowa, urazy, torbiele nerek, choroby kłębuszków nerkowych oraz zaburzenia krzepnięcia. Krwiomocz lub krwinkomocz mogą też wystąpić po intensywnym wysiłku fizycznym, podczas wysokiej gorączki albo w związku ze stosowaniem leków wpływających na krzepnięcie krwi.

Nie należy jednak zakładać, że wynik jest skutkiem wysiłku, leków czy miesiączki bez konsultacji. Szczególnego wyjaśnienia wymaga sytuacja, gdy erytrocyty są wykrywane w kolejnych badaniach, pojawiają się inne nieprawidłowości w moczu albo występują dolegliwości.

Jak prawidłowo powtórzyć badanie?

Jeśli lekarz zaleci ponowne badanie, próbkę najlepiej pobrać z pierwszego porannego moczu do czystego pojemnika przeznaczonego do badań. Przed pobraniem umyj okolicę ujścia cewki moczowej, a następnie pobierz mocz ze środkowego strumienia: pierwszą część oddaj do toalety, środkową do pojemnika, a końcową ponownie do toalety.

Jeżeli nie ma takiej potrzeby, badania ogólnego moczu nie wykonuje się w trakcie miesiączki ani tuż przed nią. Próbkę należy dostarczyć do laboratorium możliwie szybko; zgodnie z informacjami dla pacjentów powinna zostać zbadana w ciągu 2 godzin od pobrania, a gdy to niemożliwe, można ją przez kilka godzin przechowywać w lodówce.

Co może zalecić lekarz po nieprawidłowym wyniku?

Postępowanie zależy od wyniku i Twoich objawów. Lekarz może najpierw zalecić powtórzenie badania ogólnego moczu, zwłaszcza gdy istnieje ryzyko zanieczyszczenia próbki. W razie podejrzenia zakażenia może zdecydować o wykonaniu posiewu moczu.

W zależności od sytuacji diagnostyka może obejmować badania krwi, takie jak kreatynina, oraz badania obrazowe, na przykład USG. Czasem potrzebna jest konsultacja urologiczna, nefrologiczna lub ginekologiczna. Dobór badań nie powinien odbywać się samodzielnie, ponieważ zależy od wieku, płci, objawów, wyników i historii zdrowia.

Warto wiedzieć: obecność erytrocytów w moczu jest objawem, a nie rozpoznaniem choroby. Leczy się nie sam wynik, lecz jego przyczynę ustaloną przez lekarza.

Kiedy iść do lekarza?

Umów konsultację z lekarzem POZ, jeśli w badaniu ogólnym moczu wykryto erytrocyty poza zakresem referencyjnym laboratorium. Wizyta jest szczególnie ważna, gdy wynik powtarza się w kolejnych próbkach albo towarzyszą mu inne odchylenia, na przykład białko w moczu.

Pilnie skontaktuj się z lekarzem, gdy zobaczysz czerwony lub brunatny mocz. Krwiomoczu nie należy bagatelizować nawet wtedy, gdy pojawił się jednorazowo i nie powoduje bólu.

Niezwłocznej pomocy wymaga również sytuacja, w której krwiomoczowi towarzyszą wysoka gorączka, silny ból w okolicy lędźwiowej — zwłaszcza promieniujący do pachwiny lub wewnętrznej strony uda — albo wymioty. Takie objawy mogą występować między innymi w przebiegu kolki nerkowej i wymagają szybkiej oceny lekarskiej.

Najczęstsze pytania

Czy pojedyncze erytrocyty w moczu zawsze oznaczają chorobę?

Nie. Pojedynczy wynik trzeba odnieść do zakresu referencyjnego laboratorium i warunków pobrania próbki. Nieprawidłowość może być przejściowa, ale wynik poza normą warto omówić z lekarzem, zwłaszcza jeśli się powtarza.

Czy miesiączka może wpłynąć na wynik?

Tak. Krew menstruacyjna może zanieczyścić próbkę i spowodować niewiarygodny wynik dotyczący erytrocytów. Jeśli badanie nie było pilne, zwykle lepiej wykonać je po zakończeniu miesiączki.

Czy wysiłek fizyczny może spowodować erytrocyty w moczu?

Intensywny wysiłek, na przykład bieganie, może przejściowo wiązać się z krwinkomoczem lub krwiomoczem. Nie należy jednak samodzielnie uznawać wysiłku za jedyne wyjaśnienie, szczególnie gdy wynik się utrzymuje lub występują objawy.

Czy erytrocyty i leukocyty w moczu oznaczają zakażenie?

Taki zestaw wyników może występować w zakażeniu układu moczowego, ale samo badanie ogólne nie wystarcza do pewnego rozpoznania. Lekarz ocenia objawy, sposób pobrania próbki i w razie potrzeby może zlecić posiew moczu.

Czy trzeba odstawić leki przeciwzakrzepowe przed badaniem?

Nie odstawiaj samodzielnie żadnych leków. Leki wpływające na krzepnięcie mogą mieć znaczenie przy ocenie krwiomoczu, dlatego na wizycie pokaż lekarzowi pełną listę przyjmowanych preparatów.

Źródła

• Medycyna Praktyczna – Krwiomocz i krwinkomocz (pot. krew w moczu) – przyczyny, objawy i leczenie
• Medycyna Praktyczna – Ogólne badanie moczu
• Diagnostyka – Erytrocyty w moczu – o czym mogą świadczyć?
• Medycyna Praktyczna – Przyczyny krwinkomoczu

Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje konsultacji z lekarzem ani diagnozy. Interpretację wyników i decyzje o leczeniu zawsze omawiaj z lekarzem. W razie nagłego pogorszenia stanu zdrowia dzwoń pod numer 112.